Bạn có nhớ cảm giác khi nhìn lại một quyết định đầu tư mà cả thế giới cho là điên rồ, rồi nó biến thành thiên tài, rồi lại thành thất bại? Đó chính xác là câu chuyện của Strategy (trước đây là MicroStrategy). Mới đây, CEO của Metaplanet – một công ty Nhật Bản cũng theo đuổi chiến lược mua Bitcoin – lên tiếng bảo vệ chiến lược của Strategy, khẳng định "core logic không đổi" dù thị trường hoài nghi. Nhưng tôi tự hỏi: liệu có phải chúng ta đang cố giữ một tấm vé tàu trong khi ga đã đổi đường ray?
Bối cảnh thật đơn giản: từ năm 2020, Michael Saylor – CEO của MicroStrategy (nay là Strategy) – đã biến bảng cân đối kế toán của công ty thành một quỹ Bitcoin. Những đợt mua bằng tiền vay (trái phiếu chuyển đổi) và phát hành cổ phiếu liên tục đã đưa công ty lên nắm giữ 843.775 BTC, trị giá khoảng 50 tỷ USD theo giá hiện tại. Thị trường từng gọi đó là "thiên tài" khi giá Bitcoin tăng 10 lần, rồi gọi là "thất bại" khi cổ phiếu mất 90% trong mùa đông crypto 2022. Giờ đây, khi giá Bitcoin phục hồi, CEO của Metaplanet lại lên tiếng ủng hộ, như thể chiến lược này vẫn nguyên giá trị.
Nhưng hãy nhìn sâu hơn. Cốt lõi của chiến lược này không phải là công nghệ, mà là một canh bạc vĩ mô thuần túy: đòn bẩy tài chính để mua một tài sản biến động. Không có dòng tiền, không có yield, không có sự đổi mới. Chỉ có niềm tin rằng Bitcoin sẽ lên mãi. Và trong quá khứ, niềm tin đó đã được đền đáp. Nhưng câu hỏi thực sự là: liệu một chiến lược từng hoạt động trong môi trường không có sự cạnh tranh có còn hiệu quả khi một đối thủ mới – Bitcoin ETF – xuất hiện?
Tôi từng sống qua cuộc khủng hoảng 2022. Khi Three Arrows Capital sụp đổ và Luna tan thành mây khói, tôi ngồi hàng giờ phân tích dữ liệu on-chain, cố tìm ra mẫu hình lây nhiễm. Bài học lớn nhất: thanh khoản tập trung và đòn bẩy quá mức sẽ giết chết bất kỳ chiến lược nào dù có vẻ thông minh. Strategy cũng không ngoại lệ. Công ty này vay nợ để mua Bitcoin, và nếu giá Bitcoin giảm sâu, họ sẽ đối mặt với nguy cơ gọi ký quỹ. Nhưng điều tôi muốn nói không phải là rủi ro giảm giá – ai cũng thấy điều đó.
Góc nhìn phản trực giác của tôi là: chiến lược của Strategy đang mất đi lợi thế cạnh tranh duy nhất – tính độc nhất. Trước khi Bitcoin ETF ra đời, Strategy là cách duy nhất để các nhà đầu tư tổ chức mua Bitcoin thông qua một cổ phiếu thanh khoản. Nhưng giờ đây, ETF như IBIT của BlackRock cung cấp một sản phẩm tốt hơn: phí thấp hơn, minh bạch hơn, và không có rủi ro từ quyết định của CEO. Tại sao phải mua một cổ phiếu có thể giao dịch với mức phí bảo hiểm 30% so với giá trị tài sản ròng, trong khi bạn có thể mua ETF với mức phí gần bằng 0? Sự tồn tại của ETF đã tạo ra một sự tách rời giữa giá cổ phiếu Strategy và giá Bitcoin – một "decoupling" mà CEO Metaplanet không thừa nhận.
Tôi nhớ lại năm 2017, khi tôi mua Chainlink với 500 USD từ quỹ sinh hoạt. Mọi người cười vì tôi đổ tiền vào một ý tưởng oracle phi tập trung. Nhưng tôi đã rút đúng lúc khi thị trường FOMO. Điểm mấu chốt: bắt đúng chu kỳ quan trọng hơn công nghệ. Chiến lược của Strategy cũng vậy – nó hoạt động xuất sắc khi Bitcoin tăng, nhưng thất bại thảm hại khi giảm. Và vấn đề là: trong chu kỳ tiếp theo, với ETF hút hết thanh khoản, liệu cổ phiếu Strategy có còn được hưởng mức phí bảo hiểm điên rồ như trước? Tôi nghĩ là không.
Điều cuối cùng: khi CEO Metaplanet nói "core logic không đổi", có lẽ ông ấy đang nói về niềm tin vào Bitcoin. Nhưng thị trường không vận hành bằng niềm tin – nó vận hành bằng cấu trúc thanh khoản. Và cấu trúc năm 2025 đã hoàn toàn khác. Nếu bạn đầu tư vào Strategy ngày hôm nay, về bản chất bạn đang mua một Bitcoin ETF với đòn bẩy gấp đôi và rủi ro quản trị cao hơn. Hãy tự hỏi: bạn có thực sự muốn đặt cược vào khả năng của Michael Saylor, hay bạn muốn đặt cược vào chính Bitcoin?